Μητσιου Χ. Νικόλαος Λογοθεραπευτής - Ειδικός Παιδαγωγός

Μαθησιακές Δυσκολίες

   Στο σημερινό άρθρο θα ασχοληθούμε με τις μαθησιακές δυσκολίες, που σίγουρα όλοι έχουμε ακούσει αυτόν τον όρο αλλά υπάρχει άγνοια για το τι είναι και ποια τα συμπτώματα που παρουσιάζουν τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες .

   Με τον όρο μαθησιακές δυσκολίες περιγράφεται ένα σύνολο διαταραχών που μειώνουν την ικανότητα ενός ατόμου να μάθει τον γραπτό λόγο και να μπορεί να επικοινωνήσει με αυτόν. Πρόκειται για ένα όρο που μπορεί να αναφέρεται σε ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων . 

   Σύμφωνα πάντως με έναν ευρέως αποδεκτό από την επιστημονική κοινότητα ορισμό : οι μαθησιακές δυσκολίες είναι ένας γενικός όρος που αναφέρεται σε μια ανομοιογενή ομάδα διαταραχών οι οποίες εκδηλώνονται με σημαντικές δυσκολίες στην εκμάθηση και χρήση ικανοτήτων ,ακρόασης, ομιλίας, ανάγνωσης, γραφής, συλλογισμός ή μαθηματικών ικανοτήτων. Οι διαταραχές αυτές είναι εγγενείς στο άτομο και αποδίδονται σε δυσλειτουργία του κεντρικού νευρικού συστήματος και μπορεί να υπάρχουν σε όλη την διάρκεια της ζωής του ατόμου. 

   Προβλήματα σε συμπεριφορές αυτοέλεγχου, κοινωνικής αντίληψης και κοινωνικής αλληλεπίδρασης μπορεί να συνυπάρχουν με τις μαθησιακές δυσκολίες αλλά δεν συνιστούν από μόνα τους μαθησιακές δυσκολίες. Αν και οι μαθ. δυσκολίες μπορεί να εμφανίζονται μαζί με άλλες καταστάσεις όπως πολιτισμικές διάφορες, ανεπαρκής ή ακατάλληλη διδασκαλία, δεν είναι το άμεσο αποτέλεσμα αυτών των καταστάσεων ή επιδράσεων.

   

   Η ανακάλυψη μιας μαθησιακής δυσκολίας είναι κάτι που προβληματίζει κάθε γονιό γιατί πολύ συχνά αυτή η δυσκολία δεν γίνεται εμφανής πριν την πρώτη τάξη του Δημοτικού, ακόμα και τότε μπορεί να μην εντοπίζεται  με ευκολία, με αποτέλεσμα να μην είναι προετοιμασμένος για την στάση που θα πρέπει να πάρει κάθε παιδί, επίσης μπορεί να παρουσιάζει διαφορετικού τύπου δυσκολία.

   Μια απλή κατηγοριοποίηση των διάφορων τύπων μαθ. δυσκολιών καταλήγει σε βασικές κατηγόριες όπως : 

⇒  γραφή

● το παιδί γράφει όπως βλέπουμε τα γράμματα στον κάθετη :    ε—3

● μπερδεύει τα γράμματα π.χ    βινω— δίνω

παραλείπει γράμματα π.χ       αδερός—αδερφός

● παραλείπει, μεταθέτει ή επαναλαμβάνει συλλαβές

● αγνοεί τους τόνους και τα σημεία στίξης 

● κάνει πολλά ορθογραφικά λάθη

● έχει δυσανάγνωστο γραφικό χαρακτήρα

● γράφει αργά

⇒ ανάγνωση

● διαβάζει συλλαβιστά, με μονότονη φωνή

● διαβάζει άλλη λέξη αντί αυτής που πρέπει π.χ (καθ)αρίζαμε αντί (καθ)ημερινά

● αλλάζει την σειρά των γραμμάτων μέσα στην λέξη π.χ βότλα αντί βόλτα και πότρα αντί πόρτα

● παραλείπει λέξεις ή γράμματα όταν διαβάζει

● αγνοεί τους τόνους και τα σημεία στίξης

⇒ γραπτή έκφραση

● το κείμενο δεν έχει σωστή σύνταξη

● χρησιμοποιεί περιορισμένο λεξιλόγιο

● δεν ακολουθεί κάποια λογική σειρά σε αυτά που γράφει

⇒ επεξεργασία κειμένου

● δυσκολεύεται να απαντήσει σε ερωτήσεις κατανόησης σε κείμενο που το ίδιο το παιδί έχει διαβάσει

● δυσκολεύεται να αποδώσει προφορικά ένα κείμενο

● στην προσπάθεια του να ανακαλέσει ένα κείμενο, παραθέτει πληροφορίες τυχαία, χωρίς να τηρεί τη σειρά του

⇒ μαθηματικά

● δεν θυμάται τα σύμβολα (+, – κλπ).

● Δυσκολεύεται να κατανοήσει τι ζητά ένα πρόβλημα και να το λύσει.

● Δυσκολεύεται να θυμηθεί την σειρά των βημάτων που απαιτούνται για να γίνει μία πράξη

   Επίσης, αμέσως μετά την εγχείρηση θα πρέπει να δώσουμε έμφαση στην ψυχολογική κατάσταση τού ασθενούς διότι η απώλεια της φωνής μπορεί να δημιουργήσει συμπτώματα μελαγχολίας και κατάθλιψης όπως και να προφυλάξουμε την οπή που υπάρχει από ξένα σώματα που μπορεί να εισέλθουν (σκόνη, νερό, κτλ) γιατί μπορεί να δημιουργήσουν πρόβλημα στους πνεύμονες στην διαδικασία της αναπνοής.

   Είναι διαπιστωμένο ότι ένα είδος μαθησιακών δυσκολιών οφείλεται σε νευρολογική διαταραχή όπως έχει προαναφερθεί, που επηρεάζει θεμελιακές λειτουργίες της μάθησης. Παρουσιάζεται δηλαδή, σε παιδιά με κανονική ή και ανώτερη νοημοσύνη που φοιτούν σε κανονικά σχολεία κι έχουν εκτεθεί σε συνήθη κοινωνικά και πολιτιστικά ερεθίσματα. 

⇒ Υπάρχουν όμως και παιδιά με τα ίδιες ή παρόμοιες μαθησιακές δυσκολίες, οι οποίες οφείλονται σε διάφορα βιολογικά και εκπαιδευτικά αίτια όπως: 

α) σε χαμηλή νοημοσύνη 
β) σε σοβαρές αισθησιακές διαταραχές κυρίως της όρασης, της ακοής και της κινητικότητας 
γ) σε ανεπαρκή σχολική εκπαίδευση π.χ. συχνές απουσίες πάνω από 10% διδακτικές ημέρες του σχολικού έτους ή συχνές αλλαγές σχολείου πάνω από 2 φορές το χρόνο, 
δ) σε δυσμενές οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον που εμποδίζει την απόκτηση νέων γνώσεων από το παιδί, 
ε) σε διαταραχές του προφορικού λόγου. ( Κατά κανόνα, τα παιδιά που έχουν προβλήματα στον προφορικό τους λόγο , τα μεταφέρουν και στο γραπτό ). 
 
⇒ Διάγνωση

   Η διάγνωση και αξιολόγηση των δυσκολιών δεν είναι κάτι απλό και εύκολο. Θα πρέπει να εντοπιστούν οι ακριβείς αιτίες των συμπτωμάτων προκειμένου να γίνει η σωστή αντιμετώπιση των δυσκολιών του παιδιού. 

   Για τη διάγνωση και αξιολόγηση των δυσκολιών είναι απαραίτητη η συμβολή ενός έμπειρου και εξειδικευμένου προσωπικού που θα περιλαμβάνει εκπαιδευτικό ψυχολόγο, λογοθεραπευτή ειδικό παιδαγωγό και κατά περίπτωση άλλους ειδικούς που θα εκτιμήσουν προσεκτικά τις ικανότητες και τις αδυναμίες του παιδιού με μία σειρά ειδικών διαγνωστικών εργαλείων και δοκιμασιών, προκειμένου να διαπιστώσουν αρχικά την αιτία και κατά δεύτερον το είδος των μαθησιακών δυσκολιών του κάθε παιδιού.
 
   Ένα παιδί με μαθησιακές δυσκολίες το οποίο εντοπίζεται εγκαίρως, ανεξάρτητα από τα αίτια στα οποία οφείλονται οι δυσκολίες του, μπορεί να βοηθηθεί σημαντικά. Μέσα από μια σειρά εξειδικευμένων εκπαιδευτικών προγραμμάτων, οι ειδικοί μπορούν να δώσουν τρόπους, μεθόδους και εργαλεία στο παιδί ώστε να αντιμετωπίζει αποτελεσματικά τις δυσκολίες του και να αρχίζει να βελτιώνεται σημαντικά και στο σχολείο. Παράλληλα, παρέχεται στήριξη τόσο στο παιδί, όσο και στο οικογενειακό περιβάλλον.
Επίσης, η οικογένεια ενημερώνεται για τη φύση της δυσκολίας του παιδιού και καθοδηγείται πιο σωστά και ολοκληρωμένα ώστε να βοηθά το παιδί πιο αποτελεσματικά στο σπίτι. 

   Τέλος, υπάρχει πάντα ανοιχτή γραμμή επικοινωνίας με το σχολείο του παιδιού και με τους δασκάλους του, ώστε να υπάρχει διαρκής ενημέρωση και να μεγιστοποιείται έτσι το θετικό αποτέλεσμα της αντιμετώπισης των δυσκολιών.